Blij weerzien

Eindelijk, eindelijk, EINDELIJK was het dit weekend zo ver: Hannahs beste vriendinnetje én Boaz’ beste vriendinnetje uit Ede kwamen logeren. Gelukkig zijn dat zusjes van elkaar, dat maakt zo’n bezoek iets makkelijker 😉 Ze kwamen gewoon lekker met hun papa, mama, grote broer en babybroertje. Met de trein. Gelukkig ging hun reis erg voorspoedig, ze kwamen zelfs een uur eerder aan dan gepland. Dat hebben we nog niet eerder meegemaakt…

Vooraf waren er over en weer al tekeningen gemaakt, strijkkraal-cadeautjes gemaakt of stickertjes geplakt, en Hannah kreeg zelfs een mooie kaart van alle kinderen uit haar oude klas. Dat vond ze erg leuk! Maar nog leuker was het natuurlijk om lekker ouderwets samen doktertje te doen, spelletjes te spelen, diefje te zijn enzovoorts.

Zondag mocht onze visite mee naar de kerk en zondagsschool, we hebben Boaz’ Kindergarten aangewezen, maandagmorgen hebben ze Hannahs school even bekeken, ze zijn zelfs bij de Aldi geweest en bij de burchtruïne in Staufen – kortom, ze weten nu helemaal hoe ons leventje eruitziet. En toen, ja toen… moesten ze helaas toch weer naar huis. Hannah heeft nog even geopperd dat haar vriendinnetje wel kon blijven; dan brachten we haar in de Kerstvakantie wel terug. Maar nee, dat vond ik geen goed idee. Met z’n allen blijven dan, tot de Kerst? Hmmm. Daar zag ik toch ook nog wel een paar subtiele bezwaarpuntjes. Een huishouden van elf man runnen is voor een weekendje geen bezwaar, maar voor een paar maanden… 😉

Speciaal voor de school in Ede hebben we een paar foto’s gemaakt van Hannahs school. Die laat ik hier meteen ook maar even zien, want ik geloof niet dat dat al eerder is gebeurd.

Jassen, tassen, helmen…
Standaard ritueel schoenen uit! Ieder kind loopt binnen op pantoffels

Joetie is jarig

Judith is jarig vandaag. Wat is dat spannend!

Vanmorgen ontdekte ze als eerste de slingers. Dat was alvast een goed begin. Vervolgens gingen we voor haar zingen en kreeg ze cadeautjes. Hannah en Boaz weten natuurlijk al lang hoe leuk  dat is, en overladen hun zusje het liefst meteen met 4 cadeautjes tegelijk – en we hadden een hele voorraad, van onszelf maar ook van familie die alvast wat had meegenomen of opgestuurd. Maar daar was mevrouwtje toch niet aan toe. Toen ze drie cadeautjes had gezien vond ze het even mooi geweest en wilde ze liever met haar ballon spelen. Het was allemaal een beetje té overweldigend, arm ding 😉

Bij het ontbijt is Judith vaak als eerste “klaar”, dus ze liep al wat rond te scharrelen toen wij nog aan tafel zaten. Dat was een mooi moment om nog een pakje te proberen. Ze keek me vanuit de slaapkamer een keer vragend aan, en ja, ze mocht het lekker uit gaan pakken 🙂 Vol enthousiasme ontdekte ze een boek over Gonnie en Guusje, twee gansjes met laarsjes aan. Prompt moest ze zelf ook een paar laarzen uit de bak vissen natuurlijk, om helemaal in stijl voorgelezen te worden door zus Hannah. Die doet dat maar al te graag, vooral bij nieuwe boekjes…

Tot verontwaardiging van Boaz moesten Hannah en hij vanmorgen gewoon naar school. Dat hoort niet op verjaardagen! En inderdaad, Hannah is in de Kerstvakantie jarig, Boaz regelmatig rond Pasen, bij Johan hadden de kinderen nog zomervakantie, en mijn verjaardag viel op zaterdag. Maar nu dus niet, helaas pindakaas voor hen. Voor Judith was dat nog helemaal niet zo verkeerd. Toen de rust hier thuis was weergekeerd heeft ze heerlijk gewandeld met haar nieuwe hondje, zo’n houten beestje op wieltjes dat je achter je aan kunt trekken. Het dier heet gewoon “hond” heeft ze besloten, en de eerste opvoedpogingen heeft ze al achter de rug. Nu doet mevrouwtje even een tukkie om alle indrukken te verwerken. En het hondje ligt naast haar in bed. Slaap lekker schatjes! Straks gaan we weer verder met ons feest 🙂

Boekenwurm

Hannah heeft in groep drie leren lezen, en dat hebben we geweten. Ze heeft er met recht een nieuwe hobby bij sindsdien! Gelukkig vindt ze strijkkralen nog steeds leuk, en skeeleren ook, of grote-mensen-spelletjes doen 🙂 Maar lezen is toch wel één van haar favorieten. ’s Morgens vroeg in bed (iedereen blij), overdag als ze even geen zin heeft in iets anders en haar huiswerk is gedaan, en vooral natuurlijk ’s avonds in bed. Het is al héél vaak gebeurd dat haar lampje nog na de afgesproken tijd bleef branden omdat het verhaal zooooo spannend was… Of ze valt in slaap met drie opengeslagen boeken om zich heen, omdat ze doorleest tot ze haar ogen écht niet langer open kan houden.

Eigenlijk zijn Johan en ik gewoon een beetje jaloers. Wat is het heerlijk als je gewoon het ene boek na het andere uit kunt lezen zonder gestoord te worden door iemand die een koekje wil, of een postbode die aanbelt, of de wasmand die klaagt… Goed, onze boeken zijn vaak wat dikker, maar wij houden Hannahs leestempo echt niet meer bij tegenwoordig. Vijf boeken per week is helemaal niet bijzonder voor haar. En ja, dat is terug te zien rondom haar bed: stapels boeken in en op en naast haar slaap/leesplek.  Maar dat is nog niet alles, er staan ook nog vier dozen vol onder óns bed. Grotendeels gelezen, een klein deel ligt nog te wachten. Allemaal Nederlands, want dat heeft nog wel haar sterke voorkeur. Dan hoeft ze tenminste niet na te denken over het lezen, maar alleen over het verhaal 😉

Natuurlijk heeft de bibliotheek hier geen Nederlandse boekjes, dus ze zijn allemaal geïmporteerd. Eerst van de zolders van opa Troost en oma Paula, toen van de kringloop in Lelystad en waar ook maar boekjes te verzamelen zijn. Binnenkort komt er zelfs een boekhandelaar naar ons toe – nou vooruit, die was toch al van plan om te komen, maar nu neemt ze een voorraadje voor ons mee. Wie weet redden we het daarmee tot de Kerst? En anders wordt het toch: ofwel boekjes nog een keer lezen, ofwel papa’s voorraad aanspreken, ofwel Duitse boekjes gaan lezen. Als we op dit tempo boeken blijven verzamelen, kraakt het huis straks op z’n grondvesten en kan ik m’n zomerkleren nergens meer kwijt.

Maar ja, wat klagen we… goed voorbeeld doet goed volgen, en ik heb wel een klein vermoeden wie haar die voorbeelden geeft… [Voor wie dit niet volgt: kijk eens op lijstje.nl/jmc . Niet om daar nu praktisch wat mee te doen, want onze kast zit tjokkievol. Maar gewoon voor het idee.]

Feest

Het is feest vandaag, want (1) ik ben jarig, (2) iedereen is vrij van school en werk, (3) papa Troost was nog op bezoek en (4) we hebben genoten van heerlijk herfstweer in een prachtige omgeving.

Wat betreft (1) begon de dag al bijzonder goed: ik lag nog lekker in bed met een kop thee, een bakje fruit en een half slapend knuffeltje toen m’n telefoon het al druk had met allemaal felicitatie-app’jes. Daarna werd er nog een stevig schepje bovenop gedaan door alle cadeautjes die waren gemaakt, gekocht, opgestuurd of meegenomen uit Nederland: een paar boeken, lekkere chocola, een strijkkralen-kunstwerk, een zelfgekraakte walnoot, een stapeltje kaarten, en nog meer. Bedankt allemaal 🙂

Dan (2). Ik vind het ideaal om op zaterdag jarig te zijn: op school trakteren doe ik toch niet meer, en het is wel gezellig om samen thuis (of uit) te zijn. Dan kan je er wat meer een speciaal tintje aan geven dan bij een gewone werk- en schooldag.

Punt (3). De visite was er donderdag al en bleef ruim twee dagen. Gezellig hoor! Opa is weer helemaal op de hoogte van Hannahs nieuwe school, heeft Boaz weer ’s naar school gebracht en opgehaald, spelletjes gedaan, bijgepraat en uiteraard lekker gewandeld. Het was geweldig weer, dus donderdag hebben we nog een rondje naar de Quelle gemaakt (de natuurlijke bron in een gehuchtje naast ons), vrijdag is hij grotendeels “boven” geweest op de Belchen en vanmorgen hebben we met z’n allen een boswandelingetje gemaakt bij St. Ulrich. Hij heeft z’n kilometertjes er weer op zitten en genoten van het prachtige uitzicht. Nu met al die herfstkleuren is dat haast nog mooier dan in de zomer!

Die boswandeling was dus punt (4). Qua kilometers was het niet indrukwekkend, maar het was leuk en er was veel moois te zien. Kijk maar!

Op de uitkijk – of gekke bekken aan het trekken
Helemaal links nog net te zien: de Vogezen

Urban jungle

Wij hebben een huis in “urban jungle” stijl. Ja heus. Vroeger zou dat een heel gewoon huis heten, met lekker veel kamerplanten. Maar hè, kamerplanten zijn alleen in de mode in de week nadat de kerstbomen verdwenen zijn, daarna gaan ze weer dood enzo. En het klinkt oubollig, want overgrootoma’s hadden ook al geraniums in huis. Dus om hip te zijn neem je geen kamerplant, maar een “urban jungle”. Wij komen inmiddels aardig in de buurt, want we hebben 22 planten die bij gebrek aan vensterbanken allemaal ergens in huis staan. Ik vind dat heerlijk, het is een beetje mijn idee van gezelligheid.

Het voordeel van zo’n “urban jungle” trend is dat de Aldi ineens allerlei leuke planten verkoopt. Welke precies? Dat weten ze zelf ook niet. Bij een ouderwetse bloemist of tuincentrum zie je altijd zo’n plantenstekertje met een Latijnse en Nederlandse/Duitse naam, en daarna de waarschuwing om de plant al dan niet in de volle zon te zetten, per week een half gietertje (dus een half bekertje) water te geven en hem vooral niet op te eten. Die waarschuwingen geeft de Aldi ook, voor elke plant dezelfde. Maar aan namen doen ze niet meer. In plaats daarvan lees je vetgedrukt: “URBAN JUNGLE”. Tenslotte is dát wat telt, nietwaar? Hoe zo’n plant nou precies heet, hoe je ‘m het best kunt verzorgen, dat is allemaal niet zo relevant. Waar het echt om draait is dat je meedoet met de trend, en dat je hem niet per ongeluk opeet. Daarbij nog af en toe wat water geven, zodat de plant hopelijk blijft leven tot de trend weer voorbij is of het Kerstseizoen losbarst – dan wil je natuurlijk liever rendieren met Led-lichtjes erin, of sterren met glitters. Geen kerststerren. Stel je voor. Die groeien niet in de jungle.

Toch heeft het iets moois, die “urban jungle”. Nu heeft onze woonstijl een naam, die voorkomt dat we blijven steken bij “allegaartje” of “rommelhok”. Behalve de planten zijn we niet hip, we hebben geen donkergroene muren of gebloemde bank (helaas…). Maar dat is juist goed, dat geeft aan dat we de hip-heid voorbij zijn en onze eigen stijl hebben gevonden. We zijn eclectisch – klinkt dát niet stoer? Helaas is ook die term alweer gekaapt. Zucht. Dan doen we maar gewoon “gezellig”, dat is tenslotte ons streven. En nu we weer een grote voorraad kachelhout hebben komt dat vast helemaal goed.

Dankdag voor de oogst

We hebben het gered dit jaar: de kachel pas aan ná dankdag. Die vuistregel hoorde ik in Ede een keer van een oudere dame. Hier is dat appeltje eitje, want we hadden zondag al Dankdag en het is nog 22 graden. Beetje vals spelen dus. We zagen trouwens op wetter.com dat we onze borst nat kunnen maken: de komende week verwachten ze nog 22-24 graden, maar dan koelt het rap af naar een gevoelstemperatuur van 3 graden… (welkom visite…). We zullen het mee gaan maken. In elk geval kunnen we met een gerust hart de verwarming aanzetten als het nodig is.

In de kerk was het dus “Erntedank”, dankdag voor de oogst. Boaz was er de hele week al mee bezig geweest op de Kindergarten, en morgen is er nog een speciale kinder-dankdagdienst vanuit de Kindergarten.
Toen we bij de kerk aankwamen zagen we al veel kinderen lopen met druiven, appels, broden, pompoenen, noem maar op. Allemaal etenswaren die symbool stonden voor de oogst van dit jaar. Alle eten en alle kinderen werden bij de deur naar de kerkzaal uit de groep “gefilterd”: die mochten later in optocht de kerk binnen lopen om alles vooraan uit te stallen op een paar tafels. Vorige week hadden ze al een dankdag-lied geleerd, en dat mochten ze nu in de kerk zingen. Tot slot was er na de dienst nog een verrassing: voor iedereen die wilde een kopje pompoensoep, brood en wat fruit. Leuk om zo eens mee te maken!

Het thema “oogst” gaat ook hier thuis vrolijk verder, en dan vooral met allerhande nootjes. Daar is Boaz helemaal door gefascineerd: iets wat van de boom valt, wat je zomaar op kunt rapen, dan poffen of kraken en heerlijk oppeuzelen. Ik denk dat het allemaal begonnen is met de bramen in de zomer, die vielen bijzonder goed in de smaak bij meneer. Nu wil hij dus alles eten wat hij maar tegenkomt – liefst zelfs eikeltjes en paardenkastanjes. Daar beginnen we toch maar niet aan, maar ik had van t weekend tamme kastanjes voor hem gepoft. Het idee was trouwens leuker dan het werkelijke eten, maar we hebben tenminste een wens vervuld. En de eerder geraapte walnoten waren nu goed droog en moesten er ook aan geloven. De hele keuken zat onder de troep, want als Hannah of Boaz een noot kraken vliegt die overal in het rond. En als het niet meteen lukt gaan ze er op staan springen, dus de vloer lag ook bezaaid. Maar ze waren heerlijk. En zo gezond hè, dus dan kan mama amper nog bezwaar maken 🙂

Judith vindt de walnoten ook leuk, maar ze heeft toch een sterke voorkeur voor een ander soort nootjes: “peepee-koekies”! Oma Paula gaf onze jongens een grote zak kruidnoten mee, en daar is al goed van gesmuld. Wij noemden die vroeger altijd “pepernoten”, en dat gebrek heb ik dus inmiddels doorgegeven aan de volgende generatie. Dit soort woorden pikken ze verrassend snel op… 😉 (Voor wie het verschil ook niet helder heeft: pepernoten zijn zacht, kruidnootjes zijn hard – en super lekker)


Hieperdepiep Hoera!

Er is er alweer ééntje jarig, maar ditmaal niet in ons gezin. Vandaag wordt Duitsland 28, en daarom heeft iedereen een vrije dag: de kinderen hoeven niet naar school, en ik hoef niet naar mijn werk. (Vanuit Zuid-Duitsland natuurlijk ook onze hartelijke felicitaties aan alle Leienaren die vandaag ontzet haring, wittebrood en hutspot eten.)

Op 3 Oktober 1990 zijn Oost- en West-Duitsland officieel herenigd tot één republiek, en dit wordt jaarlijks herdacht op de “Tag der Deutschen Einheit”.

3 Oktober 1990, vor dem Reichstag
In de nacht van 2 op 3 Oktober 1990 wordt de Eenheidsvaan gehesen.
Verzegelde eenheidsverklaringen in een archief in Berlijn
De verzegelde eenheidsverklaringen, die op 31 Augustus 1990 zijn ondertekent, worden zorgvuldig in een archief in Berlijn bewaard.

Gym

Sinds kort gaan we op maandagmiddag een uur gymmen. Correcter geformuleerd: ouder-kind-turnen. Waarbij wij dus ouder-kind-kind-kind-turnen, want wij zijn een groot gezin. Maar dat is geen probleem, wij zijn de enigen die met zo’n grote groep komen dus de verhouding ouders en kinderen is nog goed in balans.

Plezier is tijdens ons gym-uurtje belangrijker dan sportieve prestaties. Er is een leidster die het niet erg vindt om knettergek gevonden te worden, en die dus ook zonder enige schaamte de gekste capriolen uithaalt en de raarste liedjes zingt om de kinderen wat rek- en strekoefeningen te laten doen, op één been te leren staan, ritselende boomblaadjes na te laten doen, enzovoorts enzovoorts. Dat alles gebeurt in een grote kring, begeleid door handpop Purzel.

Na de kring-activiteiten is het tijd om te turnen. Dat houdt in: er is een grote gymzaal waar al wat objecten staan met matten, kasten, banken, trampolines, en meer van dat soort “grote” spullen. Elke week worden er weer andere dingen mee gebouwd. Vervolgens gaat de berging open en mogen de kinderen zelf alle kleinere spullen pakken die ze maar leuk vinden: springtouwen, ballen, pedalo’s, bouwblokken, karretjes om mee rond te racen – verzin het maar. Allemaal dingen die we thuis niet, of niet zoveel, hebben liggen. En dan gaat iedereen dus doen waar hij of zij zin in heeft. Het is de bedoeling dat elke ouder z’n eigen kind zo’n beetje begeleidt, maar het loopt ook wel een beetje door elkaar. Onze kinderen lopen altijd in drie verschillende hoeken van de zaal, en ik probeer ze allemaal zo’n beetje in de gaten te houden. Kansloos natuurlijk, maar tot nu toe is er nog geen ongeluk gebeurd en hebben ze wel veel plezier. Hannah vindt vooral de ringen leuk, Judith kickt op matten waar je op en af kunt klimmen en op ballen die je kunt verzamelen of wegrollen of toch weer pakken, en Boaz is overal en nergens mee bezig.

Aan het eind van de rit sluiten we af met nog een kleine kring-activiteit. Vandaag kregen alle kinderen een gekleurde doek en mochten ze daarmee een mooie show maken op een herfst-liedje. Met een beetje fantasie lieten ze de wind rondwaaien, blaadjes dwarrelen of daasden ze gewoon wat in het rond. Het zag er in ieder geval kleurig en vrolijk uit. Het idee is waarschijnlijk dat kinderen tegen die tijd hun energie zo’n beetje kwijt zijn, maar die van ons komen na een uur pas goed op stoom. Die stuiteren dus nog keihard door de zaal heen – en moeten toch echt omkleden en mee naar huis. Vervolgens doen ze het programma daar nog even dunnetjes over als ze de kans krijgen 😉

Tot nu toe zijn alle drie de kinders enthousiast over onze “gym”. Maar Judith spant geloof ik de kroon. Zodra ze het woord “gym” opvangt begint ze niet alleen haar eigen jas en schoenen bij elkaar te rapen, maar draagt ze ook Hannah’s en Boaz’ jas vast aan: “kom, gym!” Ze is de eerste die klaarstaat – maar goed, zij hoeft dan ook geen huiswerk te doen vooraf. Tijdens de gymles kijkt ze andere kindjes vooral boos aan als die – wie weet – iets af willen pakken wat Judith ook net nodig had, of ze staat te kijken wat de rest doet. Echt samen spelen doet ze nog niet. Maar kennelijk is ook het andere grut toch belangrijk voor haar, want op de terugweg komt er een heel verhaal over “meissssje gym, meissje gym, baby gym…” We nemen maar even aan dat dit het begin is van een bloeiend sociaal peuterleven. Leren zien wat een ander doet en wil is tenslotte ook heel waardevol 🙂 Al met al een poging waard: in één uur tijd kindjes ontmoeten, ouders ontmoeten, sportief zijn, plezier maken en energie kwijtraken. Jammer dat het maar één keer per week maandag is.

Op de Birkenberg

Vandaag was het zaterdag, de mannen zijn weer thuis, we hadden niks gepland en het was mooi weer… dus gingen we even lekker wandelen in het Zwarte Woud. Er zijn een heleboel mooie plekjes waar we nog niet geweest zijn, dus gingen we één ervan maar ’s verkennen. Volgens OpenStreetmap was er op 20 minuten van ons huis een pad uitgezet dat ons meer zou leren over mijnbouw in de middeleeuwen. Daar waren we tot nu toe niet echt expert in, en het hoort wel een beetje bij deze omgeving. Een mooie gelegenheid dus om natuur en algemene vorming te combineren 🙂

Tussen St.Ulrich en Bollschweil ligt de Birkenberg. Vanaf de doorgaande weg gezien een heel gewone berg, vol bomen. Het pad met alle informatiebordjes liet ons echter zien dat hier meer te ontdekken was: overal in het landschap waren aanwijzingen te vinden dat hier in de middeleeuwen volop ijzer- en zilvererts gewonnen werd. Grote geulen zijn uit de berg gehakt, geheimzinnige gangen die naar ondergrondse mijnschachten leiden – dat laatste hebben we maar voor waar aangenomen, want de gangen zijn heel nauw, nat en donker.

Het was flink klimmen af en toe, over smalle paadjes door het bos. Maar wat een prachtige omgeving! En de bordjes met informatie motiveerden erg om steeds weer verder te zoeken naar het volgende bordje. We hebben daadwerkelijk één en ander geleerd over mijnbouw: er werden gangen gehakt, stenen gedolven, vuren gestookt om de erts uit het steen te krijgen, maar er waren ook allerlei ondersteunende werkzaamheden zoals een smid die ter plaatse alle bijlen weer scherp moest maken of houtskool-branders die brandstof moesten leveren voor de vuren. Inmiddels zijn al deze werkzaamheden al eeuwen geleden gestaakt, en is het landschap weer vol gegroeid met bos. Maar met de bijgeleverde informatie is er nog wel één en ander te herkennen. En als kers op de taart was er een kasteelruïne aan het eind van de route. Dat spreekt altijd aan, ook al waren het hier vooral fundamenten die we van bovenaf konden bekijken. Maar goed, het klimmen hadden we op de berg al gedaan, dus een hoge toren was ook niet meer echt nodig 🙂

Al met al was het een heerlijk uitje. We hebben weer een frisse neus, de overtollige energie is tenminste voor een deel opgebruikt en we hebben weer even genoten van het prachtige landschap hier. Het Zwarte Woud blijft fantastisch!

Herfst

Het is hier echt herfst. En hoogzomer. En hartje winter.

In de natuur om ons heen zien we de herfst duidelijk oprukken. De ochtenden zijn fris (volgens Hannah: heeeeel koud, ze heeft echt handschoenen nodig), de wind waait net wat harder en vaker dan voorheen en de regen striemt tegen de ramen – dat laatste gelukkig meestal ’s nachts, dan luisteren we lekker vanuit ons warme bedje naar de storm buiten. Bovendien is het verzamelseizoen losgebarsten en stromen de beukenootjes, hazelnoten en vooral kastanjes in groten getale ons huis binnen. Aan mij de taak om daar “lekkere pasta” van te maken, of “gebakken nootjes”. Hmmmm, daar moet ik nog even op oefenen dan. Poppetjes en hondjes zijn al wel gelukt, en Hannah is ijverig aan het handwerken aan zo’n “spinnenweb” van een kastanje met satéprikkers erin. Judith helpt mee door de wol alvast door het hele huis te rollen. “Oh oh, mama, k(n)oop!” Inderdaad, het leek wel een vogelnest ofzo.

Tegelijkertijd lijkt het ’s middags regelmatig nog hoogzomer. Vorige week was het een paar keer 28 graden! Dan sta je dus met het zweet op je voorhoofd kastanjes te rapen – of zit je lekker op een bankje te lezen terwijl je kinderen zich vrijwillig in het zweet werken 🙂 Ik vind het wel lekker, zo’n nazomer waarin je nog zonder jas naar buiten kan en de was vanzelf droog waait buiten.

Er zijn kennelijk ook mensen die er anders over denken, voor hen kan het jaar niet snel genoeg voorbijgaan. Vanmorgen bij de Aldi zag ik serieus “Weihnachtsgebäck” in het schap liggen. Kerstkoekjes dus. Een aangezien ze Kerst hier toch ook echt pas op 25 december vieren, is dat naar mijn mening wel heel overdreven op tijd. In Nederland zullen de pepernoten ook al wel verschijnen, maar kerststollen toch vast nog niet? Ik ben in ieder geval nog niet zover. Gelukkig telt ons leventje meer hoogtepunten dan alleen Kerst, Pasen en zomervakantie. En de traditie schrijft natuurlijk voor dat je, vooraleer je in Kerststemming kunt geraken, eerst het hele huis grondig uit moet mesten. Najaarsschoonmaak weet je wel… Ik ben vanmorgen begonnen aan Hannahs kamer, en ik ben op de helft – van de vloer. Man man man, wat is onze meis een heerlijke verzamelaar. Nootjes voor als er ooit hongersnood komt, allerhande knutsels in verschillende stadia, poppetjes die je bij de Lidl kunt sparen, treintjes die je in de ICE krijgt, een bakje met twee kleine melktandjes, mooie steentjes in een doosje, strijkkralen, vouwblaadjes, een spinner (weet je nog?), en zo nog heel veel meer. De helft is troep, de andere helft is kostbaar of wordt dat in de toekomst nog, en een deel is geheim voor mij. Wat in welke categorie thuishoort, is niet altijd meteen duidelijk. Gelukkig is de papiercontainer buiten zo groot dat zij er niet in kan kijken, maar het blijft een klus. En Judiths hulp werkt natuurlijk ook niet echt mee, die vindt alles wat er tevoorschijn komt prachtig en wil er meteen mee aan de slag. En nu… nu slaapt ze lekker even. Op diezelfde kamer, dus kan ik nog niet doorstomen. Maar dat geeft niet, we hebben nog tijd zat. Het is nog lang geen winter.