Entschuldigung!

Het floept er zomaar uit: “Entschuldigung!”, “Sorry!”. Soms zelfs iets té gemakkelijk naar onze smaak, als de bijbehorende schuldbewuste blik wel erg ver te zoeken is. Maar eigenlijk is het een raar woord, als je erover nadenkt.

Ver-ont-schuld-iging betekent dat de schuld die bestaat, weggenomen wordt. Het lijkt ons logisch dat je dan als schuldige partij vraagt om verontschuldiging. Maar in het Nederlands bied je juist je verontschuldigingen aan als je iets vervelends uitgespookt hebt! Of je biedt je excuses aan, maar dat is net zo raar. Je biedt namelijk je excuses aan als je geen excuus had voor hetgeen je deed. Als je wel een goed excuus had, hoef je het niet meer aan te bieden – misschien kan je dat dan bewaren voor de volgende gelegenheid waarbij je wel echt fout zat ofzo?!?

In het Duits heb je dus het woord “Entschuldigung”. Dat roep je zodra er iets mis is gegaan, of als je iemand wilt vragen opzij te gaan bijvoorbeeld. In het Frans zeg je dan “pardon”, volgens mij is dat hetzelfde. Je roept dat woord alsof je het ter plekke uitdeelt, maar feitelijk is het een Bitte um Entschuldigung. Je vraagt dus eigenlijk: “Verontschuldig me alsjeblieft”. Misschien moeten we het een beetje meer timide laten klinken, alsof de aangesprokene werkelijk nog de keuze heeft om je te verontschuldigen of niet… In de praktijk klinkt het vaker alsof de “schuldige” de andere aanwezigen botweg voor het blok zet.

Ergens is er dus iets mis gegaan. Onze voorouders waren zich er diep van bewust dat ze in het krijt stonden als er iets mis was gegaan, en vroegen nederig om vergeving. Wij hebben dat besef verloren. We bieden onze verontschuldigingen of onze excuses aan, en klaar zijn we. “Sorry mam!” – en floep, we zijn de deur uit. “Sulligung!”, en we kunnen weer door. Vind je het gek dat we onze kinderen onbeleefd vinden? We leren ze zelf geen goede woorden meer aan. Misschien moeten we gewoon terug naar “Het spijt me”. Dat is taalkundig tenminste duidelijk.

Nu het bijbehorende schuldbesef nog, en het voornemen om het voortaan beter te doen. Dat kon nog wel eens de grootste klus zijn. Want uiteindelijk wordt ons gedrag waarschijnlijk niet bepaald door onze woordenschat, maar hollen onze uitdrukkingen uit door onze eigen laksheid. Ontbrekende woorden zijn geen geldig excuus voor ons ontbrekende schuldgevoel. Hè, wat spijt het me om dat te horen… [Verdraaid. Spijt is ook al niet eenduidig… Ik geef het op. Sorry.]

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *